Szukaj
  • Paweł

Bajkoterapia czyli opowieści, które leczą

Funkcje bajkoterapii


Jaką właściwie funkcję posiadają bajki? Przez wiele osób są one wciąż niedoceniane i sprowadzane jedynie do zapewniania rozrywki dzieciom i przykucia ich uwagi w trakcie, gdy rodzice zajęci są czymś innym. Pamiętać jednak trzeba o tym, że zarówno baśnie, bajki, legendy jak i mity są tworem, który towarzyszy człowiekowi niemalże od momentu, kiedy ten zaczął posługiwać się mową i początkowo były adresowane przede wszystkim do dorosłych. Dzieci natomiast stały się ich adresatem dopiero później. Co więcej, bajki oraz baśnie znalazły swoje szerokie zastosowanie w psychoterapii, ponieważ stały się istotnym elementem biblioterapii, której jednym z istotnych elementów jest bajkoterapia. Biblioterapię można scharakteryzować jako stosowanie literatury albo poradników w celach terapeutycznych w sytuacjach stresu, a także po wystąpieniu traumatycznych wydarzeń albo zaburzeń związanych z nastrojem, osobowością. Celem może być również stymulacja rozwoju lub poprawa jakości życia. Podstawowe zadania biblioterapii można streścić w trzech punktach[1]:


· budowanie zasobów osobistych;

· wspieranie w sytuacjach trudnych;

· oddziaływanie terapeutyczne.



Metodę tę stosuje się zarówno w dziecięcych oddziałach szpitalnych oraz psychiatrycznych, jak również w bibliotekach publicznych i świetlicach szkolnych. We wszystkich tych miejscach technikę tę wykorzystuje się jako terapię, która ma na celu rozwiązywanie problemów dzieci oraz młodzieży, przede wszystkim z użyciem metod pracy grupowej i opierając się na scenariuszach zajęć biblioterapeutycznych. Do celów biblioterapii zalicza się[2]:


· nazywanie uczuć, jak również nadawanie im wartości;

· pokazywanie poprzez książkę tego, że inne dzieci również posiadają podobne problemy;

· pobudzanie do dyskusji;

· rozwijanie myślenia oraz samoświadomości;

· zapoznawanie się ze strategią radzenia sobie;

· zachęcanie do działania.


Bajka jako pomoc w problemach


Do najpopularniejszych metod biblioterapeutycznych w ostatnich latach zalicza się bajkoterapia, w której wykorzystywana jest tzw. „bajka terapeutyczna”. Jest to utwór pisany w sposób specjalny, którego wyłącznym celem jest terapia, czym odróżnia się od baśni oraz bajek. Bajki terapeutyczne związane są z zagadnieniami oraz problemami, które są istotne dla dzieci, jak również mogą się dla nich wydawać trudne pod względem emocjonalnym. Przykładem mogą być pierwsze dni w szkole lub przedszkolu, a także wizyta u lekarza, pobyt w szpitalu i wiele innych. Charakterystyczną cecha tego typu bajek jest to, że ich akcja może odgrywać się w wiecie baśniowym, również bohater może być baśniowy. Jednakże zarówno problemy i trudne sytuacje, które pojawiają się w bajce są rozwiązywane wyłącznie w sposób możliwy w realnym świecie, a nie np. dzięki czarodziejskiej różdżce[3].


Bajki terapeutyczne są stosowane w terapii dzieci w wieku od 4 do 9 lat. W tym przedziale wiekowym dzieci mają możliwość zrozumienia specyfiki trudności, które przeżywają, jak również odkrycia ich przyczyn i poznania sposobów umożliwiających poradzenie sobie z nimi. Dziecko w wieku czterech lat zaczyna budować teorię umysłu co oznacza, że posiada zdolność do myślenia, jak również odczuwania tego, co może pomyśleć ktoś inny w podobnej sytuacji. Bajki mają więc na celu uspokojenie, jak również zredukowanie lęku i napięcia emocjonalnego. Istotna jest także pomoc w kwestii budowania zasobów osobistych, z których dziecko będzie miało możliwość skorzystania w razie wystąpienia trudnej sytuacji. Realizowanie celów jest możliwe dzięki takim procesom jak[4]:


· psychologiczne procesy identyfikacji;

· modelowanie;

· odwrażliwianie;

· wizualizacja;

· kompensacja;

· naśladownictwo;

· asymilacja wiedzy.


Bardzo ważna jest identyfikacja dziecka z bajkowym bohaterem, ponieważ dzięki niej zyskuje ono możliwość[5]:


· uczenia się rozpoznawania emocji swoich oraz innych osób;

· poznania sytuacji emocjonalnie trudnych;

· doświadczenia wsparcia psychicznego;

· poznania strategii związanych z radzeniem sobie z trudnościami;

· doświadczenia redukcji napięcia emocjonalnego.


Rodzaje bajek terapeutycznych


Dzięki bajkom terapeutycznym dziecko może odnaleźć wsparcie emocjonalne, gdyż pokazują one, że podczas trudnej sytuacji inne osoby myślą w sposób podobny, jak również podobnie czują i zachowują się. Bohaterowie tego typu bajek posiadają uczucia, wśród których można wyróżnić gniew, zazdrość, wstyd, dumę lub lęk. Ich działania mogą dodawać dziecku wiary w siebie, jak również budować w nim nadzieję poprzez szczęśliwe zakończenie. Wszystko to ma istotny wpływ na budowanie zasobów własnych dziecka[6].


Można wyróżnić trzy podstawowe rodzaje bajek terapeutycznych[7]:


Ø Bajki relaksacyjne – oddziałują one na zmysły, natomiast ich fundamentem jest wizualizacja. Mogą działać zarówno na wzrok, smak, węch jak i słuch. Ich podstawowym celem jest odprężenie oraz wyciszenie, dzięki wywołaniu odpowiedniego stanu emocjonalnego.


Ø Bajki psychoedukacyjne – ich podstawowym zadaniem jest zmiana zachowania dziecka dzięki wskazaniu mu innej możliwości reagowania w kontekście danej sytuacji. Nie jest to jednak umoralnianie, ale stosowanie ukrytych komunikatów, a więc uniwersalnych prawd pomagających w akceptacji rzeczywistości.


Ø Bajki psychoterapeutyczne – ich obiektem zainteresowań są przede wszystkim emocje dziecka, a nie ich zachowanie, tak jak jest to w przypadku bajek psychoedukacyjnych. Stosowane są w celu obniżenia lęku dotyczącego trudnych dla dziecka przeżyć, do których zaliczyć można np. rozwód rodziców lub śmierć bliskiej osoby. Ważną funkcja tego typu bajek jest więc zastępcze zaspokojenie potrzeb dziecka, jak również jego dowartościowanie i zapewnienie wsparcia dzięki zrozumieniu i akceptacji.


Terapia lub profilaktyka


Bajkoterapię można stosować w formie terapii lub profilaktyki. W przypadku profilaktyki mają one za zadanie przygotować dziecko do ewentualnych trudnych sytuacji oraz oswojenia się z nimi. Istotne jest również wspomaganie rozwoju dziecka, ponieważ bajki terapeutyczne budują racjonalną wiedzę i przez to ułatwiają dziecku zarządzenie sobą w sposób świadomy, a nie emocjonalny. Dzięki bajkoterapii można kształtować w dziecku zadaniowe strategie radzenia sobie, jak również stymulować do uświadamiania sobie różnych emocji, jak również do odpowiedniego interpretowania poszczególnych wydarzeń. Dziecko może również dzięki nim zrozumieć, jak istotna jest pomoc innych osób[8].


Zaletą bajek terapeutycznych jest to, że mogą one być tworzone zarówno przez osoby posiadające odpowiednie przygotowanie do niesienia pomocy, a więc pedagogów, psychologów, nauczycieli lub biblioterapeutów, a także przez rodziców[9].


Bajki bardzo łatwo da się wykorzystać w trakcie terapii pedagogicznej, będącej oddziaływaniem przy użyciu środków pedagogicznych (zarówno wychowawczych jak i dydaktycznych) na przyczyny oraz przejawy trudności dziecka. Ich celem jest zarówno walka z niepowodzeniami szkolnymi, jak również korygowanie złych postaw oraz nawyków. Z kolei ich najważniejszym celem jest stworzenie możliwości związanych z wszechstronnym rozwojem dziecka dzięki[10]:


· usuwaniu bezpośrednich przyczyn niepowodzeń szkolnych oraz braku pewnych umiejętności;

· przywrócenie odpowiednich postaw uczniów względem procesu uczenia się.


Terapię pedagogiczną można stosować zarówno w przypadku dzieci posiadających trudności adaptacyjne i lęki, jak również dzieci agresywnych lub niepełnosprawnych intelektualnie. Istnieje możliwość wykorzystania w niej bajek terapeutycznych, które będą pokazywać wzorce zachowań, uczyć nazywania oraz wyrażania emocji, jak również podpowiadać pewne rozwiązania. Oznacza to, że jest to bardzo wartościowy środek terapeutyczny, o którym powinno się pamiętać w trakcie przygotowywania zajęć z dzieckiem[11].


W przypadku działaniań terapeutycznych, w których wykorzystuje się bajki, najczęściej ma się na myśli proces terapeutyczny, którego składowymi są jego uczestnicy, środki terapeutyczne jak również różne rodzaje zajęć bajkoterapeutycznych, które są ze sobą w odpowiedni sposób powiązane, a ich głównym celem jest zmiana zachowania lub postawy dziecka względem danego problemu. Biorąc to pod uwagę należy pamiętać o właściwej organizacji zajęć, aby ich uczestnicy mieli możliwość pełnego uczestniczenia w tym procesie[12].

[1] Bajkoterapia w bibliotece, pod red. J. Chruścińskiej i D. Grabowskiej [w:] Dodatek do poradnika bibliotekarza, nr. 1/2015, s. 4.


[2] Ibidem, s. 4.


[3] Ibidem, s. 4.


[4] S. Jaworski, Słownik szkolny. Terminy literackie, WSiP, Warszawa 1991, s. 22.


[5] Ibidem, s. 23.


[6] B. Bettelheim, Cudowne i pożyteczne. O znaczeniach i wartości baśni, tom I, PIW, Warszawa 1985,

s. 111.


[7] Ibidem, s. 111-112.


[8] R. Vasta, M. M. Haith, S. A. Miller, Psychologia dziecka, WSiP, Warszawa 1995, s. 261.


[9] Ibidem, s. 265.


[10] Ibidem, s. 265-266.


[11] S. Kunowski, Podstawy współczesnej pedagogiki, Wydawnictwo Salezjańskie, Warszawa 1993, s. 237.


[12] Ibidem, s. 237.

2 wyświetlenia

Serwis Skribado.pl gwarantuje każdemu Klientowi pełną oraz całkowitą anonimowość i dyskrecję, jednak materiały edukacyjne mojego autorstwa mogą być wykorzystane wyłącznie w sposób nie naruszający przepisów Prawa Autorskiego oraz Art.272 KK. Moja praca ma na celu przyspieszenie procesu nauki i jest całkowicie zgodna z polskim prawem. Serwis nie ponosi odpowiedzialności za dalsze użytkowanie i sposób ich wykorzystania.

 Copyright © 2020 Skribado.pl - pisanie wzorów prac zaliczeniowych, licencjackich i magisterskich, copywriting

This site was designed with the
.com
website builder. Create your website today.
Start Now