Szukaj
  • Paweł

Czym jest zmęczenie pracą?

Czym jest zmęczenie?


Zmęczenie pracą jest pojęcie dosyć ogólnym, dlatego może być różnie rozumiane. Na pierwszy rzut oka może się wydawać, że jest to zjawisko zupełnie naturalne, ponieważ dotyczy ono każdego z nas. Normalne jest, że bez względu na wykonywaną przez nas pracę po kilku godzinach czujemy się po prostu zmęczeni i mamy ochotę wyłożyć się wygodnie na kanapie w domu lub oddać się innemu niewymagającemu zajęciu. Częściowo jest to prawda, ponieważ zmęczenie jest naturalną reakcją organizmu na zwiększony lub długotrwały wysiłek fizyczny lub psychiczny. Sytuacja komplikuje się, gdy zmęczenie towarzyszy nam stale i nie niweluje go nawet odpoczynek.



Jednak czym tak właściwie jest zmęczenie? Jest ono częstym zjawiskiem związanym z pracą, które stało się na tyle wszechobecne, że na rynku wydawniczym jest cały wybór opracowań naukowych związanych z tym zjawiskiem. Lata badań dowiodły, że zmęczenie nie jest w żaden sposób związane z fizjologicznymi oraz morfologicznymi własnościami poszczególnych tkanek i narządów, natomiast jest następstwem podporządkowania wszystkich czynności ludzkiego ustroju nakazom regulacji ośrodkowego układu nerwowego[1].

Dlatego w kontekście fizjologicznym bardzo trudno jest zdefiniować pojęcie zmęczenia, ponieważ charakteryzuje się ono różnorodnością postaci. Jest to też zjawisko całościowe, na które składa się oddziaływanie różnych czynników. Trzeba podkreślić, że poszczególne rodzaje wysiłku mogą prowadzić do innego rodzaju zmęczenia. W bardzo ogólny sposób zmęczenie można określić jako:


„okresowe zakłócenie równowagi podstawowych procesów życiowych, prowadzące do obniżenia zdolności do pracy”[2].

W nieco innym sensie zmęczenie określa się jako tymczasowe zmiany aktywności, które wynikają z ciągłego wykorzystania tej aktywności. Istotne jest jednak to, że nie jest ono stanem szkodliwym dla organizmu, o ile jego symptomy nie występują długotrwale. W pracy konieczne jest długotrwałe wykorzystywanie poszczególnych aktywności organizmu, co po dłuższym okresie czasu może prowadzić do niezdrowego zmęczenia, zwanego też przemęczeniem lub chronicznym zmęczeniem. Aby temu zapobiec konieczna jest znajomość czynników wpływających na stopień zmęczenia oraz zachowanie ergonomicznych warunków w miejscu pracy.


Jak rozpoznać chroniczne zmęczenie?


Jednoznacznym zdiagnozowaniem chronicznego zmęczenia powinien zająć się specjalista, jednakże powinniśmy czuć się zaalarmowani, jeśli przez okres minimum 6 miesięcy występują u nas przynajmniej cztery z poniższych objawów:

· bezsenność albo sen, który jednak nie prowadzi do poczucia wypoczynku;

· bóle mięśniowe;

· bóle gardła;

· zaburzenia związane z pamięcią i koncentracją;

· bóle głowy, inne niż dotychczas;

· złe samopoczucie po wysiłku, utrzymujące się więcej niż dobę;

· powiększone węzły chłonne w okolicy pachowej lub szyjnej.


Kogo dotyczy chroniczne zmęczenie?


Chroniczne zmęczenie jest stanem, który potencjalnie może dotknąć każdego, zarówno młode pracujące osoby, jak również starsze, przebywające już na emeryturze. Współczesny styl życia narzuca nam bardzo szybkie tempo, a wymagania w pracy bywają tak duże, że mało kto po ośmiu godzinach nie wraca zmęczony. Chociaż przedstawiciele niektórych zawodów, takich jak lekarze, nauczyciele, pielęgniarki itp. Mogą być bardziej narażeni, to jednak może spotkać to niemal każdego, bez względu na wiek i płeć.


Negatywne skutki chronicznego zmęczenia


O tym, że takie istnieją i to na wielu płaszczyznach życia raczej nie trzeba nikogo przekonywać. Chroniczne zmęczenie ma negatywny wpływ na nasze codzienne funkcjonowanie, życie rodzinne, relacje społeczne i pracę zawodową. Pracownik, który cierpi na chroniczne zmęczenie jest mniej efektywny, swoją pracę wykonuje mniej chętnie i jest bardziej podatny na popełnianie błędów, co może zwiększać również ryzyko wypadków przy pracy. Pracodawcy częściowo mogą zminimalizować ryzyko pojawienia się chronicznego zmęczenia u swojego pracownika poprzez zapewnienie mu odpowiednich warunków pracy.


Zmęczenie a ergonomia pracy


Ergonomia pracy jest takim działaniem pracodawców na rzecz pracownika, które ma za zadanie stosowanie dostępnych środków i metod, które są w stanie zoptymalizować warunki pracy. Celem jest więc tutaj nie tylko ochrona zdrowia i życia, ale przede wszystkim zorganizowanie stanowiska pracy w taki sposób, aby praca wykonywana była przy jak najmniejszym wydatku energetycznym. W dłuższej perspektywie brak zachowania ergonomii pracy może prowadzić do zaburzeń fizjologicznych i psychicznych[3].


Pomimo tego, że pojęcie ergonomii pracy zostało pominięte w przepisach, to jednak powstała bardzo rozbudowana teoria naukowa na jej temat. Analiza ludzkiej pracy odbywa się głównie w jej powiązaniu ze środkami pracy jak również warunkami organizacyjno-technicznymi, które panują na stanowisku pracy. Stąd można wysunąć wniosek, że podstawą badań nad tą dziedziną jest układ człowiek-praca. Dokonując analizy w pierwszej kolejności należy ocenić możliwości w zakresie świadczenia pracy danego pracownika, a więc jego możliwości psychofizyczne. W tej kwestii wyróżnić można trzy grupy czynników, które działają obciążająco na organizm podczas wykonywania pracy[4]:

· praca;

· warunki jej wykonywania;

· czas świadczenia pracy.


Priorytetem jest więc pogodzenie tych trzech czynników i zorganizowanie pracy w sposób racjonalny. Możliwe jest to wtedy, kiedy wszystkie trzy czynniki zostaną zoptymalizowane – tzn. stanowisko pracy będzie wygodne, bezpieczne oraz dostosowane do psychofizycznych potrzeb człowieka. W tym celu przedmiot pracy musi być potraktowany całościowo. Niestety obecnie w wielu przypadkach osobno rozpatrywane są potrzeby techniczne, a osobno ergonomiczne. Inaczej mówiąc człowiek staje się czynnikiem, który jest podporządkowany maszynie i musi dostosować własne potrzeby do wymagań maszyny[5].


Jak zapobiec chronicznemu zmęczeniu w pracy?


Wśród czynników mogących zapobiec zbytniemu zmęczeniu w pracy można wyróżnić te dotyczące[6]:


· Czasu pracy – bardzo popularna w nowoczesnych społeczeństwach jest tendencja do skracania czasu pracy, co ma przełożenie na wydajność pracownika. Czas ten można skracać dowolnie, w wymiarze dobowym, godzinowym, tygodniowym, miesięcznym, rocznym lub w skali całego okresu zatrudnienia. Zauważono, że przedłużenie czasu pracy prowadzi również do zmniejszenia tempa pracy, natomiast zmęczenie pracownika jest większe, niż gdyby pracował mniejszą ilość godzin.


· Przerwy w pracy – w przypadku, kiedy nie ma możliwości skrócenia czasu pracy ważne jest odpowiednie dopasowanie przerw. Trzeba mieć jednak na uwadze rodzaj pracy, gdyż niekiedy częste i krótkie przerwy mogą być dla pracownika irytujące. Warto wprowadzić tzw. przerwy zamaskowane (które większość pracowników i tak sama sobie wprowadza). Polegają one na chwytaniu się na jakiś czas w trakcie pracy zajęć pobocznych, mniej istotnych, które mają za zadanie odpoczynek od zajęcia głównego. W pracy powinna być więc dostępna stosunkowo duża ilość takich zajęć pobocznych.


· Posiłków regeneracyjnych i napojów – w czasie przerw pracownik powinien mieć możliwość zregenerowania swoich sił przez posiłek. Istotne jest, by pracownik miał dostęp do szerszej gamy posiłków i nie musiał korzystać wyłącznie z tego, co przyniesie sobie z domu. Dobrym pomysłem jest otwarcie stołówki w miejscu pracy lub wprowadzenie tzw. posiłków pracowniczych.


· Czynników mikroklimatycznych – w każdym miejscu pracy występują czynniki szkodliwe dla zdrowia lub irytujące. Celem jest więc ich minimalizacja. Chodzi tutaj o takie czynniki jak zbyt duże lub zbyt małe oświetlenie, nieodpowiednia temperatura, zbyt duży hałas, drgania itp.


· Zorganizowania miejsca pracy – miejsce pracy powinno być zorganizowane w taki sposób, aby pracownik zużywał jak najmniej energii poruszając się po nim. Oznacza to, że przybory i materiały, z których korzysta najczęściej powinny znajdować się blisko niego. Nie powinno tam również znajdować się materiałów, z których nie korzysta. Przemieszczanie się powinno przebiegać swobodnie, bez możliwości potknięcia się o chaotycznie leżące przedmioty.

[1] Olszewski J., Podstawy ergonomii i fizjologii pracy, Akademia Ekonomiczna w Poznaniu, Poznań 1997, s. 60.


[2] Ibidem, s. 61.


[3] Penc J., Szumpich S., Ergonomia przemysłowa a wydajność pracy, Instytut Wydawniczy CRZZ, Warszawa

1979, s. 28.


[4] Ibidem, s. 28.


[5] Ibidem, s. 32.


[6] Wróblewska M., op. cit., s. 104-127.

12 wyświetlenia

Serwis Skribado.pl gwarantuje każdemu Klientowi pełną oraz całkowitą anonimowość i dyskrecję, jednak materiały edukacyjne mojego autorstwa mogą być wykorzystane wyłącznie w sposób nie naruszający przepisów Prawa Autorskiego oraz Art.272 KK. Moja praca ma na celu przyspieszenie procesu nauki i jest całkowicie zgodna z polskim prawem. Serwis nie ponosi odpowiedzialności za dalsze użytkowanie i sposób ich wykorzystania.

 Copyright © 2020 Skribado.pl - pisanie wzorów prac zaliczeniowych, licencjackich i magisterskich, copywriting

This site was designed with the
.com
website builder. Create your website today.
Start Now