Szukaj
  • Paweł

Mobbing w pracy

Aktualizacja: 17 lut 2019

Czym jest mobbing?

Mobbing jest słowem nowym, które stosunkowo niedawno weszło do powszechnego użytku w codziennym użyciu. Związane jest to z rozwojem cywilizacji, co ma wpływ na pojawienie się oraz intensyfikację nowych zjawisk. W szerokim zakresie mobbing można określić jako psychiczne znęcanie się nad pracownikami lub kolegami z pracy, a nawet przełożonymi. Nie jest to jednak problem nowy, pomimo tego, że dopiero w ostatnich latach stał się tak bardzo rozpowszechniony. Można posunąć się do stwierdzenia, że problem ten obecny jest od zawsze w kontekście stosunków pracy oraz zależności. Dotyczy on przede wszystkim krajów szybko rozwijających się, w których wspomniane zależności w miejscach pracy są większe[1].

Definicji mobbingu można znaleźć wiele, a jedna z nich znajduje się w kodeksie pracy:

,,Mobbing oznacza działania lub zachowania dotyczące pracownika lub skierowane przeciwko pracownikowi, polegające na uporczywym i długotrwałym nękaniu lub zastraszaniu pracownika, wywołujące u niego zaniżoną ocenę przydatności zawodowej, powodujące lub mające na celu poniżenie lub ośmieszenie pracownika, izolowanie go lub wyeliminowanie z zespołu współpracowników"[2].

Przemoc w pracy

W związku z powyższą definicją można przyjąć, że mobbing jest to usystematyzowana forma przemocy psychicznej, którą stosuje się względem ofiary w środowisku pracy przez kolegów, przełożonych albo podwładnych. Słowo mobbing wywodzi się od angielskiego słowa mob, które oznacza motłoch, hołotę lub tłum[3]. Zjawisko to odnosi się więc to relacji o charakterze interpersonalnym w miejscu pracy, jak również wpływu powyższego na funkcjonowanie wewnątrz organizacji. Po raz pierwszy zwrotu tego użyto w roku 1963 w pracy pt. „Tak zwane zło” autorstwa Konrada Lorenza. Autor opisywał we wspomnianym artykule sytuację, w trakcie której grupa małych zwierząt atakowała pojedynczego, silniejszego oraz większego osobnika. Z kolei w drugiej połowie lat 60. szwedzki lekarz Peter Paul Heinemann przeanalizował zachowanie grupy dzieci stwierdzając, że przez dłuższy czas utrzymywały one wrogie stosunki względem jednego dziecka. Jeszcze na początku lat 80. XX wieku jako patologia w miejscu pracy traktowana była przemoc fizyczna. Działo się tak z tego powodu, że ten aspekt przemocy jest dużo łatwiejszy w kategoryzacji, można dużo łatwiej zauważyć jego efekty, takie jak ślady na ciele. W związku z tym można to łatwiej zaobserwować i zmierzyć. Dopiero w kolejnych latach zdano sobie sprawę, że istnieje również inny rodzaj przemocy, który jest trudniejszy w wychwyceniu[4].


Rodzaje mobbingu

Jak już zostało wspomniane, mobbing wbrew pozorom nie jest zjawiskiem prostym, ale może posiadać różne formy i występować w wielu miejscach, takich jak praca, szkoła, uczelnia wyższa, stowarzyszenia, wspólnoty, a nawet rodzina. Jednakże mówiąc o mobbingu, najczęściej ma się na myśli miejsce pracy, dlatego w związku z tym wyróżnić można jego trzy rodzaje[5]:

· Bossing – mobbing pochyły – tym terminem określa się prześladowanie oraz szykanowanie pracownika przez przełożonego. Forma ta uznawana jest za najbardziej powszechną i oparta jest na relacji zależności w miejscu pracy, czyli przełożony – podwładny. Zjawisko to jest bardziej nasilone w okresie tzw. bessy gospodarczej, kiedy sytuacja pracownika na rynku pracy jest trudniejsza, a pracodawca ma możliwość przebierania w pracownikach. W obliczu wizji bezrobocia i dużej presji ze strony osób bez pracy pracownik może zgodzić się na wiele, aby tylko utrzymać dotychczasową posadę.

· Mobbing poziomy – zjawisko to dotyczy relacji pomiędzy kolegami z pracy, a więc osobami będącymi na jednym szczeblu w strukturze zakładu pracy. Polega to na tym, że grupa pracowników podejmuje wrogie działania względem jednego współpracownika, co zwykle jest efektem odmienności tej osoby w grupie. Przyczyn może być wiele. Do najbardziej oczywistych można zaliczyć odmienność płciową w danej grupie, odrębność rasową, religijną, seksualną lub społeczną. Do mniej oczywistych przyczyn zaliczyć można np. zazdrość.

· Mobbing pionowy – jest to rzadka sytuacja, w trakcie której grupa pracowników mobbuje własnego przełożonego, czego przyczyną może być m.in. chęć objęcia jego posady.


Skutki mobbingu

Tak jak w przypadku przemocy fizycznej jej skutki są stosunkowo łatwe do zaobserwowania, jednakże mobbing prowadzi do równie, a nawet bardziej odczuwalnych negatywnych skutków dla osoby mobbowanej. Osoby dotknięte tym zjawiskiem narażone są na liczne zaburzenia psychosomatyczne oraz depresyjne. Wśród skutków mobbingu wymienia się reakcje emocjonalne, trudności interpersonalne, choroby fizyczne jak również zmiany postawy względem swojej pracy. Wskazuje się także na skutki finansowe oraz społeczne. Osoba dotknięta mobbingiem zwykle posiada złe samopoczucie, jest zmęczona, ma problemy z koncentracją, występują u niej bóle głowy, zaburzenia snu, stany lękowe, stany depresyjne (a czasem nawet ciężka depresja), poczucie izolacji zawodowej i społecznej. Występować mogą również choroby fizyczne oraz objawy psychosomatyczne. Ofiara mobbingu może również chętniej sięgać lub nadużywać substancji psychoaktywnych. Zauważyć można u nich również objawy stresu posttraumatycznego, obniżenie poczucia dobrostanu, wyczerpanie emocjonalne, zubożenie funkcjonowania psychologicznego, niską jakość pracy, większe narażenie na błędy oraz wypadki w pracy, zmniejszenie zaangażowania, degradację w hierarchii służbowej, a w konsekwencji nawet utratę pracy. Jak widać, lista negatywnych konsekwencji mobbingu jest długa, jednakże to nie jest wszystko. Ofiarom mobbingu może towarzyszyć poczucie bezsilności, osamotnienia, wstydu, braku bezpieczeństwa oraz poniżenia[6].

Powyższa lista nie jest kompletna, a lepsze opisanie problemu wymagałoby napisania obszernej rozprawy naukowej. Co więcej, dotyczyła ona wyłącznie skutków indywidualnych, a więc tych, które dotykają wyłącznie samej osoby dotkniętej mobbingiem. Dodać jednak trzeba, że są również inne rodzaje skutków, mianowicie te dotykające rodzin oraz bliskich ofiar, organizacji, w której pracuje ofiara, jak również skutki społeczne. W przypadku rodziny można mówić o pogorszeniu się relacji z małżonkiem/partnerem oraz dziećmi, jak również pojawieniu się agresji i emocjonalnej ucieczki od bliskich osób. W związku z tym wszystkim pogorszeniu może ulec sytuacja materialna oraz życiowa całej rodziny. W kontekście funkcjonowania całej organizacji wspomnieć należy, że mobbing „infekuje” cały zespół pracowniczy. W jego wyniku nie tylko sama ofiara ale również osoby będące świadkami zjawiska mogą odczuwać podobne negatywne objawy na poziomie psychicznym, takie jak napięcie psychiczne. Wrogość pojawiająca się pomiędzy pracownikami może przechodzić na inne kręgi pracowników. Traci również na tym sama firma, ponieważ pracownicy dotknięci mobbingiem są mniej efektywni i zaangażowani w swoje obowiązki. Z kolei wśród skutków społeczno-ekonomicznych wymienia się najczęściej zwiększone koszty leczenia oraz rehabilitacji ofiar, konieczność wypłacania takim osobom świadczeń związanych z rentą lub wcześniejszą emeryturą, a co za tym idzie zmniejszenie się na rynku pracy pracowników w wieku produkcyjnym. Wspomnieć można również o kosztach sądowych. Konsekwencje mobbingu mogą być też mniej oczywiste, jeśli do listy dodamy alkoholizm, choroby wieńcowe, zawały, choroby psychiczne, rozpad rodziny, zwiększenie się wypadkowości i wiele innych. Wszystko to wynika z dramatu, jaki przeżywają osoby poszkodowane, ale też generuje ogromne wydatki dla państwa[7].


Elementy mobbingu

Mobbing jest rozbudowanym zjawiskiem również pod względem metod działań. Badacze najczęściej wskazują na następujące elementy mobbingu[8]:

· wprowadzenie sztucznych konfliktów do zespołu;

· rozsiewanie plotek oraz oszczerstw, jak również budowanie negatywnej opinii pracownikowi;

· podważanie profesjonalizmu pracownika/podwładnego;

· izolowanie pracownika od reszty zespołu.

France Hirigoyen zauważyła, iż osoby stosujące mobbing często wykorzystują technikę polegającą na wstępnym przygotowaniu danej osoby na nękanie. Wyróżniła ona kilka takich sposobów, jak również porównała je do metod stosowanych wcześniej w np. w obozach. Do tego typu działań zaliczyła[9]:

· Zaburzenie poczucia równowagi poprzez przydzielanie pracownikom zadań, które nie należą do ich obowiązków, kontrola pracowników, celowe dokładanie zadań, celowa dezorientacja poprzez wmawianie ofierze nieistniejącego problemu.

· Kompromitowanie oraz lekceważenie osoby mobbingowanej.

· Naruszanie zasad związanych ze stanowiskiem pracy, a więc przeszkadzanie w trakcie wykonywania podstawowych obowiązków.

· Unikanie rozmów z osobą prześladowaną.

· Prześladowanie oraz celowe nakierowywanie ofiary do podejmowania nieprawidłowych działań.

· Odosobnienie pracownika od reszty grupy.

[1] A. Izydorczyk, A. Kęsa, Mobbing w miejscu pracy jako przejaw patologii w procesie zarządzania [w:] Zeszyty Naukowe Politechniki Łódzkiej, nr 1202/2015, s. 77.


[2] Art. 943 § 2. Kodeksu Pracy.


[3] W. Kopaliński, Słownik wyrazów obcych i zwrotów obcojęzycznych, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1989, s. 337.


[4] A. Izydorczyk, A. Kęsa, Mobbing w miejscu pracy jako przejaw patologii w procesie zarządzania [w:] Zeszyty Naukowe Politechniki Łódzkiej, nr 1202/2015, s. 78-79.


[5] Ibidem, s. 79.


[6] M. Miedzik, Skutki mobbingu w miejscu pracy. Dramat człowieka, koszty dla organizacji, wyzwanie dla społeczeństwa [w:] Zarządzanie Zasobami Ludzkimi, nr 2/2010, s. 41.


[7] Ibidem, s. 42-43.


[8] K. Kurowska, Mobbing jako patologiczne zjawisko w miejscu pracy [w:] Ekonomia i Zarządzanie Zeszyty Naukowe, nr 1/2016, s. 94.


[9] Ibidem, s. 97.

0 wyświetlenia

Serwis Skribado.pl gwarantuje każdemu Klientowi pełną oraz całkowitą anonimowość i dyskrecję, jednak materiały edukacyjne mojego autorstwa mogą być wykorzystane wyłącznie w sposób nie naruszający przepisów Prawa Autorskiego oraz Art.272 KK. Moja praca ma na celu przyspieszenie procesu nauki i jest całkowicie zgodna z polskim prawem. Serwis nie ponosi odpowiedzialności za dalsze użytkowanie i sposób ich wykorzystania.

 Copyright © 2020 Skribado.pl - pisanie wzorów prac zaliczeniowych, licencjackich i magisterskich, copywriting

This site was designed with the
.com
website builder. Create your website today.
Start Now