Szukaj
  • Paweł

Na czym polega uczenie się?

Uczenie się jest złożonym procesem, który na przestrzeni wielu dekad rozumiany był na różne sposoby. Dawniej pod pojęciem uczenia się rozumiano głównie umiejętność czysto pamięciowa, polegającą na przyswajaniu określonego zakresu materiału i późniejszej umiejętności odtworzenia go. O umiejętnościach oraz zdolności ucznia świadczyła więc wprawa w wykonywaniu tej czynności. Na gruncie tej teorii wyróżniono kilka stopni rozwoju oraz opisano zjawiska dotyczące tego rodzaju uczenia się. Pojawiło się takie pojęcia jak krzywa uczenia się, które miało odwzorowywać wprawę w przyswajaniu informacji w określonym czasie. Zgodnie z tą teorią współczynnik ten w początkowym etapie szybko wzrasta, później zwalnia a na końcu niemal całkowicie zatrzymuje się a dalsze ćwiczenia przestają przynosić rezultaty.


Zostało również sformułowane prawo położenia elementu w serii, które miało wskazywać na którym etapie uczenia się popełnianych jest najwięcej błędów. Sformułowana została również definicja pojęcia plateu (zjawisko zastoju w procesie uczenia się) oraz transferu (kiedy skutki uczenia się są przenoszone na inne umiejętności)[1].

Jednakże na początku XX wieku stopniowo zaczęto odchodzić od tej koncepcji, proces uczenia się traktując już nie tylko jako umiejętność przyswajania i odtwarzania informacji. Do zmian przyczyniło się powstanie koncepcji behawioralnych, które starały się ująć całokształt rozwoju człowieka oraz jego zmian w zachowaniu, traktując je jako rezultat procesu nauki w szerokim tego słowa znaczeniu. Koncepcja ta wywodzi się z teorii typu warunkowania klasycznego (podstawą są skojarzenia pojawiające się pomiędzy bodźcami) oraz instrumentalnego (podstawa jest uczenie się nowych sposobów reakcji). Obecnie uczenie się jest więc traktowane przede wszystkim jako zdobywanie nowych doświadczeń, które powinny prowadzić do zmian o trwałym charakterze w zachowaniu osoby uczącej się. Można wyróżnić dwa rodzaje zmian, które wynikają z warunkowania o charakterze[2]:

· klasycznym;

· sprawczym.

Scharakteryzowanie obydwu modeli uczenia się – pierwszego, polegającego na przyswajaniu oraz odtwarzaniu informacji a także drugiego, polegającego na zdobywaniu doświadczeń i zmianie w zachowaniu jest o tyle ważne, że jedna wcale nie musi przeczyć drugiej. Obecnie przyswajanie informacji jest również istotne, jednakże nowy model nauki wykracza poza tę koncepcję.

Magdalena Janowicz w swoim artykule na temat uczenia się pisze o tym procesie w następujący sposób[1]:

„Uczenie się można definiować na wiele sposobów. Można na przykład przyjąć, iż jest to doskonalenie systemu zachowań i wiedzy przez doświadczenie. Uczenie się można również zdefiniować jako modyfikację zachowania się jednostki w wyniku jej dotychczasowych doświadczeń. W ujęciu takim mona wyróżnić różne typy uczenia się: zamierzone i mimowolne, mechaniczne i ze zrozumieniem, przez rozwiązywanie problemów i przez naśladownictwo. Kolejna definicja przedstawia uczenie się jako ukierunkowany przez określony cel proces modyfikowania wiedzy uczącego się poprzez badanie jego przeszłych doświadczeń”.

Encyklopedia PWN dostarcza nam następującej definicji uczenia się[2]:

„modyfikacja zachowania się jednostki w wyniku jej dotychczasowych doświadczeń; wyróżnia się rozmaite typy u.s.: zamierzone i mimowolne, mech. (pamięciowe, metodą wielokrotnego powtarzania) i ze zrozumieniem, przez rozwiązywanie problemów i przez naśladownictwo”.

Aktywny model nauczania


W nowym, aktywnym modelu nauczania zawarte są dwa rodzaje procesów psychicznych:

  • emocjonalne – kiedy sygnalizowane zostaje znaczenie pewnych obiektów oraz zdarzeń w wyniku czego organizm jest mobilizowany do określonych reakcji;

  • poznawcze – które umożliwiają orientację w świecie za pośrednictwem przetwarzanie określonych informacji.

Proces uczenia się oparty jest na czterech fazach[3]:

  • preparacyjnej (wstępnej) – podmiot uczący się jest w tej fazie przygotowywany do procesu uczenia się. Związane jest to głównie z odpowiednim umotywowaniem do nauki, jak również umożliwienie dostępu do potrzebnych źródeł oraz warunków ich wykorzystania.

  • odbioru informacji – faza ta polega na przyjęciu przez ucznia informacji o charakterze zmysłowej lub znakowej. Ważne jest, aby informacja ta pozostawiała w układzie nerwowym uczącego się znak w formie pojęcia lub wyobrażenia. Jeśli informacja ma formę znaku, w dalszym procesie ulega dekodowaniu, a więc zostaje jej przypisany sens lub znaczenie. Jeśli informacja zostaje odebrana, w świadomości uczącego się powstaje obraz zmysłowy lub konstrukcja pojęciowa. Ważne jest jednak to, aby powstałe obrazy lub konstrukcje zawierały wszystkie niezbędne elementy charakterystyczne dla danego przekazu. Nie wolno również zapominać o tym, aby w taki sposób dopasować złożoność przekazu, aby odpowiadał on możliwościom uczącego się. Jednym z najczęstszych błędów jest niedopasowanie tego przekazu do doświadczeń osoby uczącej się, czyli np. mówienie o czymś, czego uczeń nie ma możliwości w żaden sposób odnieść do swoich obecnych doświadczeń. Ważna jest również prostota komunikatu. Chociaż spełnienie tych wymogów może być stosunkowo proste w przypadku uczniów szkoły średniej lub studentów, to najwięcej trudności sprawia to, kiedy uczniem jest dziecko z pierwszych lat podstawówki. Informacje nie mogą być też zbyt uproszczone, ponieważ mimo, że zostaną zrozumiane, to jednak będą za bardzo upraszczać rzeczywistość. Umysł dziecka jest natomiast na tyle chłonny, że błędna informacja na długo może pozostać w jego świadomości. W trakcie tej fazy najistotniejszą rolę odgrywają spostrzeganie i uwaga, a więc informację należy przekazywać za pośrednictwem takich kanałów, jak wzrok, słuch, dotyk, smak lub węch.

  • przekształcaniu i integrowaniu informacji – w trakcie tej fazy nauczyciel ma za zadanie włączenie nowych informacji do wiadomości posiadanych już przez ucznia oraz zintegrowanie ich z nimi. Metodami, które umożliwiają ten proces są pytania oraz polecenia.

  • przekazywaniu informacji – należy tutaj uwzględnić potrzebę lub obowiązek przekazu informacji. W szkole proces ten połączony jest z prezentowaniem informacji podczas sytuacji odpytywania. W sytuacji zadaniowej istnieje konieczność nie tylko przypomnienia sobie zdobytych już informacji ale również zastosowania ich w praktyce.

Czynniki wpływające na proces uczenia się


Istnieje mnogość czynników, które wpływają na proces uczenia się. Nauka powinna więc przebiegać w taki sposób, aby uwzględniać jak najwięcej z nich.

Przed przejściem do omawiania aktywnych sposobów nauczania ważne jest jeszcze zdefiniowanie oraz charakterystyka takiego pojęcia jak nauczanie, które najprościej można ująć jako kierowanie uczenia się. Można też to ująć jako prowadzoną w sposób planowany pracę nauczyciela z uczniami, która ma na celu umożliwienie im uzyskania wiadomości, umiejętności, nawyków jak również rozwijania osobowości. Uczenie się oraz nauczania są ze sobą ściśle związane i składają się na proces uczenia. Istnieje kilka typów modeli nauczania, których podstawą są różne kryteria. Można je podzielić na następujące grupy[1]:


1. Procesualno - poznawczy typ modeli – jest to model oparty na przetwarzaniu informacji, które mają nadać sens światu, który otacza człowieka. Metody stosowane w tym przypadku mają wspomóc konstruowanie wiedzy. Główny nacisk położony jest na wysoki stopień umiejętności umysłowych. Modele te mają przede wszystkim rozwijać różne sposoby myślenia. Wyróżnia się tutaj następujące modele:

· myślenia indukcyjnego;

· przyswajania pojęć;

· badania naukowego;

· myślenia naukowego;

· rozwoju poznawczego;

· organizującej zapowiedzi;

· pamięciowy.


2. Typy modeli społecznych – są to modele, w których największą wartość posiadają prace wspólne, dzięki którym wytwarzana jest synergia. Modele te nastawione są na wykorzystanie tego zjawiska i stworzenie wspólnoty ludzi uczących się. Nauczyciel pracujący w tym modelu ma za zadanie stworzenie w klasie takich warunków oraz ładu, aby możliwe było kształtowanie się związków współpracy. Wyróżnia się następujące modele w obrębie tej grupy:

· badań grupowych;

· badań społecznych;

· laboratoryjny;

· odgrywania ról;

· pozytywnej współzależności;

· ustrukturyzowanych badań społecznych.


3. Modele rozwoju osobowości – najważniejszym elementem tych metod jest „ja” ucznia. Nauka musi być prowadzona w taki sposób, aby uczniowie byli w stanie lepiej poznać samych siebie, jak również byli w stanie przejąć odpowiedzialność za własny proces edukacji oraz rozwijać swoją osobowość, wrażliwość oraz twórczość. W tym modelu nauczyciel stara się wykształcić człowieka silnego, pewnego siebie, niepowtarzalnego, kompetentnego, posiadającego spójną osobowość i odpowiedzialnego za swój los. Wyróżnia się tutaj następujące modele:

· nauczania pośredniego;

· treningu wrażliwości;

· sesji klasowych;

· samorealizacji;

· systemów pojęciowych.


4. Modele behawioralne – nacisk kładzie się tutaj na proces uczenia się społecznego jak również modyfikację zachowania, cybernetykę oraz terapię behawioralną. Zakłada się, że człowiek jest rodzajem samo korygującego się systemu komunikowania, który jest w stanie modyfikować własne zachowania na podstawie informacji zwrotnych dotyczących jego postępów w realizacji powierzonego mu zadania. Podstawowymi elementami jest tutaj obserwacja zachowań. Wyróżnia się następujące modele w obrębie tej grupy:

· uczenia się społecznego;

· uczenia się zupełnego;

· nauczania programowego;

· symulacji;

· nauczania bezpośredniego;

· redukcji lęków.


Krótka charakterystyka tych modeli jest bardzo ważna, ponieważ w każdym z nich stosowane są aktywne metody nauczania.


Metody aktywnego nauczania


Przez aktywizację rozumie się działania nauczycieli oraz uczniów, które mają na celu naukę poprzez odgrywanie czynnej roli podczas wykonywania zadań. Aktywizacja ma za zadanie głównie naukę poprzez doświadczenie. Dzięki tym metodom nauka jest łatwiejsza oraz przyjemniejsza. Aktywizacją nauczania nazywa się natomiast wyrobienie w uczniach pewnego aktywnego stosunku do nauki oraz samodzielnej pracy. Chociaż nazwa może budzić mylne skojarzenia, to wcale nie metody mają być aktywne ale uczniowie. Można wyróżnić kilkanaście metod aktywnego nauczania ze względu na cel. Do najczęściej używanych należą[2]:

  • Metody integracyjne – ich celem jest wprowadzenie atmosfery odprężenia, relaksacji oraz dobrego nastroju. Mają zapewniać bezpieczeństwo w grupie oraz życzliwą atmosferę. Jedną z korzyści jest nauka efektywnej komunikacji. Uczą również poczucia tożsamości. Do przykładów tych metod należą – „pajęczynka”, „graffiti”, „wrzuć strach do kapelusza”, „kwiat grupowy”, „krasnoludek”.

  • Metody definiowania pojęć – zadaniem nauczyciela jest nauczenie uczniów w jaki sposób mogą analizować oraz definiować pojęcia. Innym z celów jest nauka negocjacji oraz przyjmowania różnych punktów widzenia. Przykłady metod to „burza mózgów”, „kula śniegowa” oraz „mapy pojęciowe”.

  • Metody twórczego rozwiązywania problemów – zadaniem jest nauczenie uczniów w jaki sposób mogą łączyć wiedzę z doświadczeniem. Podstawą ma być krytyczne oraz twórcze myślenie. Istotna jest akceptacja indywidualnych różnic oraz praca w grupie. Metody to „zabawa w hasło”, „akwarium” oraz „układanka”.

  • Metody hierarchizacji – celem jest nauka klasyfikowania, jak również porządkowania zdobytych wiadomości na podstawie relacji wyższości oraz niższości. Stosowane metody to „kolorowe kapelusze”, „dywanik pomysłów”, „6, 3, 5”.

  • Metody pracy we współpracy – celem tych metod jest zbieranie informacji na temat przebiegu oraz wyników określonego stanu rzeczy. Stosowane tutaj metody to „metaplan”, „procedura U”, „obcy przybysz”.

  • Metody diagnostyczne – celem jest nauczenie uczniów dyskutowania oraz prezentacji własnego stanowiska. Używane metody to „debata za i przeciw”, „dyskusja punktowana”, „dyskusja panelowa”.

  • Metody rozwijające twórcze myślenie – mają za zadanie uczyć uczniów sposobów twórczego i kreatywnego myślenia jak również odkrywania własnych zdolności i predyspozycji. Stosowane metody to „fabuła z kubka” oraz „słowo przypadkowe”.

  • Metody planowania – metoda planowania uczy planować rzeczywistość, marzyć, fantazjować oraz planować urzeczywistnianie swoich marzeń. Stosowane metody to „gwiazda pytań” oraz „planowanie przyszłości”.

  • Metody grupowego podejmowania decyzji – celem jest uczenie uczniów efektywnego uczestnictwa w dyskusji, brania odpowiedzialności zarówno za swoje jak również grupowe decyzje jak również podejmowania decyzji na ich podstawie. Metody to: „6 par butów”, drzewko dyskusyjne” oraz „pustynia”.

  • Gry dydaktyczne – celem jest nauka przestrzegania reguł jak również radości z wygranej i umiejętności przyjęcia przegranej. Metody to: „magiczny kalkulator”, „dziwne powiedzonka”.

  • Metody ewaluacyjne – mają za zadanie naukę przyjęcia krytyki, dokonania oceny innych oraz siebie. Metody to: „termometr uczuć”, „kosz i walizeczka”, „tarcza strzelecka”, „smile”.

  • Metody przyspieszonego uczenia się – mają za zadanie nauczyć uczniów szybkiego przyswajania wiedzy. Metody to: „techniki szybkiego czytania”, „łańcuchowa metoda skojarzeń”, „haki pamięciowe”.


Techniki aktywnego nauczania


Warto również krótko scharakteryzować poniższe techniki[1]:

  • Praca w grupach – jest wiele możliwości co do stanu i wyboru grupy. Nauczyciel sam może zdecydować o jej składzie, przeprowadzić losowanie lub pozwolić uczniom podzielić się na grupy. W wielu przypadkach wszystkie grupy otrzymują to samo zadanie, zdarza się również, że zadanie jest inne dla każdego zespołu. Ważny jest wybór lidera grupy, jeśli składa się na nie dużo osób.

  • Burza mózgów – jest to rodzaj pracy w grupie, który charakteryzuje się wspólnym poszukiwaniem rozwiązania danego problemu. Metoda ta wymaga uczestnictwa oraz twórczego myślenia wszystkich uczestników. Zaletą tej metody jest to, że w bardzo krótkim czasie przedstawionych zostaje wiele oryginalnych pomysłów. Przed przystąpieniem do burzy mózgów nauczyciel musi poinformować uczniów o zasadach obowiązujących podczas przeprowadzania ćwiczenia. Metoda składa się z dwóch faz: zbierania pomysłów oraz selekcji. W pierwszej z nich dochodzi do przedstawienia pomysłów, z czego zgłaszać mogą się wszyscy i przyjmowane są wszystkie propozycje, nawet te najbardziej nierealne. W następnej fazie pomysły są grupowane, te najbardziej nierealne są odrzucane. Wszyscy uczestnicy starają się stworzyć jedno rozwiązanie, które może być połączeniem kilku propozycji.

  • Odgrywanie ról – dzięki tej metodzie uczestnicy mają okazję wcielenia się w różne role, co może przyczynić się do ułatwienia zrozumienia wielu postaw i zachowań. Odgrywanie ról pozwala również na przećwiczenie pewnych ról, które być może kiedyś będą odgrywać w rzeczywistych sytuacjach społecznych. Poszczególne role wybierane są albo przez nauczyciela albo przez samych uczniów. Celem jest przećwiczenie takich umiejętności jak negocjowanie, wyrażanie własnej opinii i emocji, podejmowanie decyzji oraz komunikacja. Ważne jest wcześniejsze zapoznanie się z rolą i scenariuszem oraz przygotowanie rekwizytów. Po zakończeniu odgrywania ról następuje dyskusja, podczas której uczniowie mogą podzielić się swoimi wrażeniami oraz odczuciami na temat odgrywanej roli.

  • Dyskusja – metoda ta umożliwia przeprowadzenie wymiany zdań pomiędzy uczniami, natomiast wypowiadane kwestie mogą odwoływać się zarówno do własnych poglądów, jak również do opinii innych ludzi. Ważne jest, aby poruszana kwestia była wystarczająco ciekawa i kontrowersyjna, ponieważ tylko wtedy może być prawdziwa i zaangażować wszystkich uczestników. Temat nie może być zbyt trudny oraz zawierać pojęć, które są niezrozumiałe lub nowe dla uczestników.

  • Dyskusja panelowa – jest to rodzaj dyskusji prowadzonej przez wyznaczoną do tego celu grupę, a więc „panel”. Dyskusji przewodniczy moderator. Dyskusja ta ma charakter moderowany, a więc wszystkie wypowiedzi są wcześniej ustalane przez wszystkich uczestników. Moderator jest więc rodzajem dyrygenta, który już wcześniej wie, co każdy ma do powiedzenia. Pod koniec dyskusji głos otrzymują słuchacze mogący zadawać pytania wybranym panelistom oraz wypowiadać się na temat ich poglądów,

  • Dyskusja plenarna – to swobodna dyskusja trwająca do 45 minut, w której udział bierze od kilkunastu to kilkudziesięciu osób. Nad dyskusją czuwa prowadzący, który najpierw ją otwiera, następnie przedstawia jej plan, zachęca słuchaczy do zabierania głosu oraz pilnuje czasu wypowiedzi. Ma również za zadanie przypominanie uczestnikom o kulturze dyskutowania, kontroluje etapy dyskusji oraz na końcu podsumowuje dyskusję.

  • Dyskusja nieformalna – w tej dyskusji mogą wziąć udział wszyscy na zasadzie równych praw. Funkcjonuje tu również rola prowadzącego, ale jest ona ograniczona do minimum. Ma za zadanie przedstawienie tematu i zainicjowanie dyskusji, po czym trzyma się z boku. Celem jest tutaj głównie dzielenie się informacjami oraz prezentacja nowych sposobów myślenia.

  • Akwarium – jest to dyskusja prowadzona w charakterystyczny sposób. Uczestnicy dyskusji siedzą w kręgu, natomiast pozostałe osoby siedzące wokół nich jedynie obserwują dyskusję. Obserwatorzy mają za zadanie analizowanie przebiegu dyskusji pod wieloma względami.

  • Dyskusja sokratejska – jest to rodzaj dyskusji intelektualnej skupionej wokół tekstu, raportu, eseju, filmu lub wiersza. W początkowej fazie uczestnicy muszą zapoznać się z materiałem by następnie dyskutować problemy z nim związane.

  • Metaplan – jest graficznym zapisem dyskusji prowadzonej w grupie. W pierwszej kolejności nauczyciel przedstawia temat dyskusji lub problem oraz zapewnia wszelkie potrzebne materiały, które posłużą do wykonania metaplanu (duże arkusze papieru, flamastry, klej, taśma samoprzylepna itp.). Grupa ma za zadanie dyskusję nad problemem oraz uzupełnianie zapisu graficznego wnioskami. Uczniowie w trakcie dyskusji mają możliwość zapisania swoich wniosków na planszach. Pod koniec wszystkie wnioski są jeszcze raz przedyskutowane i eliminuje się sprzeczności.

  • Debata „za” i „przeciw” – jest to dyskusja stosowana w sytuacjach, kiedy nauczyciel chce, aby jego uczniowie spojrzeli na dany problem z dwóch różnych perspektyw, dokonali analizy problemu oraz podjęli decyzję na dany temat. Dzięki tej formie możliwe jest rozwijanie umiejętności logicznego myślenia, argumentowania, poszukiwania oraz porządkowania informacji jak również weryfikowania własnych przekonań. Nauczyciel inicjuje dyskusję, dzieli uczestników na przeciwników oraz zwolenników. Obserwatorzy mogą zdecydować, które poglądy okazały się bardziej przekonujące.

  • Analiza SWOT – jest to popularna technika analityczna, wykorzystywana nie tylko w pedagogice ale również w ekonomii. Jako metoda aktywizująca może służyć do zastanowienia się nad różnymi problemami dotyczącymi społeczności lokalnej. W pierwszej kolejności uczniowie definiują silne i słabe strony w ich społeczności, następnie poszukują możliwości rozwoju i zagrożeń.

  • Rozwiązywanie problemów – metoda ta ma za zadanie naukę znajdowania optymalnych rozwiązań dotyczących zagadnień życia publicznego. Wyróżnić można trzy fazy. W pierwszej dokonuje się diagnozy problemu. Staramy się odpowiedzieć na pytania dotyczące tego co się stało, z jakiego powodu oraz kto jest w ten problem uwikłany. Kolejna faza to poszukiwanie rozwiązania problemu. Analizuje się możliwości rozwiązania, ich wady i zalety oraz szanse i zagrożenia. Kolejna faza to wybór rozwiązania na podstawie różnych kryteriów takich jak np. wyznawane wartości.

  • Symulacje i gry symulacyjne – jest to stosowany na lekcjach sposób naśladowania rzeczywistości, który pozwala na zdobycie doświadczenia podobnego do doświadczeń zdobywanych tak jak w życiu realnym. Dzięki tej metodzie możliwe jest zademonstrowanie uczniom nowych typów relacji społecznych.

  • Studium przypadku – za pomocą tej metody analizie podlegają konkretne zdarzenia, co w większym stopniu ułatwia zrozumienie analogicznych problemów. Dzięki temu uczniowie mogą przyjrzeć się realnym przykładom oraz dokonać własnej oceny i decyzji na podstawie przedstawionych im faktów.

  • Portfolio – jest to prosta metoda, która polega na zbieraniu do teczki różnych materiałów źródłowych , takich jak notatki, artykuły prasowe, rysunki, fotografie itp. związane z konkretnym tematem.

  • Analiza materiału źródłowego – jest to jedna z trudniejszych, ale za to wartościowa metoda, której celem jest zarówno rozwijanie umiejętności czytania ze zrozumieniem tekstów o dużym stopniu trudności. Dzięki tej metodzie uczniowie mogą nauczyć się krytycznej analizy oraz selekcji informacji, potrafią również oceniać ich wiarygodność.

Podsumowanie


W literaturze przedmiotu można odnaleźć wiele aktywnych metod nauczania. Są to metody bardzo istotne, ponieważ w przeciwieństwie do tradycyjnego modelu nauczania starają się wykształcić w uczniu bardzo ważne umiejętności, takie jak samodzielność lub kreatywność, co nie było możliwe przy poprzednim podejściu do edukacji, zgodnie z którym uczeń był traktowany jedynie jako naczynie, w które trzeba „wlać” wiedzę.

[1] Przegląd aktywnych metod nauczania, http://www.ceo.org.pl/sites/default/files/news-files/przeglad_aktywnych_metod_nauczania.pdf, dostęp: 15.11.2019.

[1] Joyce B., Calhoun E., Hopkins D., Przykłady modeli uczenia się i nauczania, Wydawnictwo WSiP, Warszawa 1999, s. 37-45.


[2] Zioło J., op. cit., s. 17.

[1] Janowicz M., Uczenie się – wybrane zagadnienia, Economica nr 273 (56), s. 74.


[2] Definicja uczenia się, http://encyklopedia.pwn.pl/haslo/3990767/uczenie-sie.html, dostęp: 16.11.2019.


[3] Zioło J., op. cit., s. 7-8.

[1] Zioło J., Aktywny w szkole – aktywny w życiu, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2008, s. 7.


[2] Ibidem.

0 wyświetlenia

Serwis Skribado.pl gwarantuje każdemu Klientowi pełną oraz całkowitą anonimowość i dyskrecję, jednak materiały edukacyjne mojego autorstwa mogą być wykorzystane wyłącznie w sposób nie naruszający przepisów Prawa Autorskiego oraz Art.272 KK. Moja praca ma na celu przyspieszenie procesu nauki i jest całkowicie zgodna z polskim prawem. Serwis nie ponosi odpowiedzialności za dalsze użytkowanie i sposób ich wykorzystania.

 Copyright © 2020 Skribado.pl - pisanie wzorów prac zaliczeniowych, licencjackich i magisterskich, copywriting

This site was designed with the
.com
website builder. Create your website today.
Start Now