Szukaj
  • Paweł

Plagiat i jego rodzaje

Czym jest plagiat?

Plagiat jest pojęciem nierozerwalnie związanym z innymi pojęciami, takimi jak np. prawa autorskie. Wbrew pozorom, naruszanie tych praw jest obecnie zjawiskiem bardzo częstym, czy to w formie plagiatowania czyichś utworów muzycznych, tekstów literackich lub prac naukowych na uczelniach wyższych. Na początek warto byłoby zacząć od przedstawienia pewnych definicji i wyjaśnienia pojęć.

Własność intelektualna i pojęcia wchodzące w jej skład, takie jak autorskie prawa osobiste, stały się jednym z czynników napędzających gospodarkę, zwłaszcza w XXI wieku, kiedy przekazywanie informacji ogromnym masom ludzi stało się o wiele prostsze i szybsze, niż chociażby kilkanaście lat temu. Jednakże wraz z tym rozwojem, znacznie łatwiejsze stało się również naruszanie własności intelektualnej, jak chociażby nielegalne rozpowszechnianie utworów muzycznych w Internecie, które stało się zjawiskiem powszechnym i przez większą część internautów akceptowalnym. Dlatego też w świetle zmieniających się okoliczności pojęcie własności intelektualnej i związane z tym przepisy wymagają większego doprecyzowania[1].

Autorskimi prawami osobistymi (które często używa się zamiennie z pojęciem własności intelektualnej) określa się zespół uprawnień, które przysługują twórcy danego utworu. W polskim prawodawstwie kwestie te są uregulowane przez art. 16 Ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz. U. z 2000 r. Nr 80, poz. 904). Prawo osobiste jest więzią, która jest niezbywalna oraz nie podlega zrzeczeniu się oraz łączy twórcę z jego utworem, w związku z czym nie można się go ani zrzec ani przenieść na inną osobę.


Składowe prawa własności

Samo wyrażenie "własność intelektualna" składa się z dwóch członów, z których każde niesie ze sobą jakieś znaczenie. Własność definiowana była już od czasów prawa rzymskiego. Na prawo własności składa się[2]:

1. Prawo do posiadania;

2. Prawo do korzystania;

3. Prawo do pobierania pożytków.

Jednak jak pisze Tomasz Cygan w opracowaniu traktującym na ten temat "Własność intelektualna w pigułce", własność według prawa rzymskiego i kodeksu cywilnego jest nierozerwalnie związana z rzeczą:


"Zgodnie bowiem z treścią art. 140 k.c.2 w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy. W tych samych granicach może rozporządzać rzeczą. Z kolei rzeczą w rozumieniu kodeksu cywilnego są wyłącznie przedmioty materialne (art. 45 k.c.). Co do zasady, prawo własności łączy się więc z określoną rzeczą"[3].


Własność intelektualna

Jednak w przypadku własności intelektualnej sytuacja jest nieco bardziej skomplikowana, ponieważ jest ona jedynie wytworem ludzkiego intelektu i niekoniecznie musi ona przybrać materialną postać. Z tego powodu znacznie trudniejsza jest jej ochrona, ponieważ nie jest konieczny tutaj żaden fizyczny kontakt z własnością i może być ona naruszona nawet w najbardziej odległych miejscach. Tym bardziej ułatwione jest czerpanie korzyści majątkowych ze skradzionych w ten sposób pomysłów.

Niestety, pomimo rosnącego zainteresowania tą tematyką nie doszło do żadnej kodyfikacji zagadnienia własności intelektualnej i zebrania jej w jednym akcie prawnym. Z tego samego powodu trudne jest również określenie jednoznacznej definicji tego pojęcia. Mimo to, w kontekście prawa można doszukać się tutaj dwóch znaczeń. Pierwsze znaczenie, wąskie, określa własność intelektualną jako przedmioty prawa autorskiego. Znaczenie szerokie natomiast, jak pisze dalej Tomasz Cygan, poszerza to zagadnienie o prawa własności przemysłowej, takie jak: wynalazki, wzory przemysłowe, wzory użytkowe, znaki towarowe, oznaczenia geograficzne, topografie układów scalonych, projekty racjonalizatorskie[4].

Zgodnie z prawem, więź pomiędzy autorem a jego dziełem wyraża się poprzez niezbywalne prawo do:

· Autorstwa utworu;

· Oznaczenia utworu swoim nazwiskiem, pseudonimem lub udostępnienia go anonimowo;

· Nienaruszalności formy i treści utworu oraz jego rzetelnego wykorzystania;

· Decydowania o pierwszym udostępnieniu utworu publiczności;

· Nadzorem nad sposobem korzystania z utworu[5].


Rodzaje utworów

W Obwieszczeniu Marszałka Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 5 kwietnia 2017 roku w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych wyróżnia się następujące rodzaje utworów[6]:

· wyrażone słowem, symbolami matematycznymi, znakami graficznymi (literackie, publicystyczne, naukowe, kartograficzne oraz programy komputerowe);

· plastyczne;

· fotograficzne;

· lutnicze;

· wzornictwa przemysłowego;

· architektoniczne, architektoniczno-urbanistyczne i urbanistyczne;

· muzyczne i słowno-muzyczne;

· sceniczne, sceniczno-muzyczne, choreograficzne i pantomimiczne;

· audiowizualne (w tym filmowe).

Według międzynarodowego porozumienia w sprawie handlowych aspektów praw własności intelektualnej, w obrębie tego pojęcia mieszczą się utwory w rozumieniu prawa autorskiego, programy komputerowe, zbiory (bazy) danych, znaki towarowe, oznaczenia geograficzne, wzory przemysłowe, patenty, wzory masek (topografie) układów scalonych, informacje nieujawnione.[7] Trzeba jednak zaznaczyć, że zakres ten jest ruchomy i często dochodzą do niego inne elementy. Same natomiast składowe pojęcia mogą być rożnie rozumiane zależnie od kraju. Polskie prawo patentowe różni się np. od tego stosowanego w USA, ponieważ nie można dostać tutaj patentów np. na odmiany roślin, czysto biologiczne sposoby hodowli roślin i zwierząt, sposoby leczenia ludzi i zwierząt czy na rasy zwierząt[8].


Piractwo - najczęstsza forma naruszania własności intelektualnej

Jak już zostało wspomniane we wstępie, jednym z najpowszechniejszych rodzajów naruszania własności intelektualnej jest piractwo. W roku 2000 w Polsce został powołany Zespół do Spraw Przeciwdziałania Naruszeniom Prawa Autorskiego i Praw pokrewnych, a jego głównym zadaniem okazała się być analiza zjawiska, jakim jest piractwo. Dodatkowo ma ono koordynować działania służb i urzędów zaangażowanych w jego zwalczanie. Działania zespołu opierają się na dokumencie strategicznym ("Program na rzecz ochrony praw autorskich i praw pokrewnych 2008-2010"[9].

Dawniej za plagiat utworu uznawało się zarówno niedozwolone cytaty, jak również zapożyczenia i zniekształcenia utworu z pominięciem źródła. Za plagiat uznawane jest również przywłaszczanie sobie cudzej myśli oraz cudzych wyrażeń, uznawanie ich za swoje. We współczesnych definicjach plagiat określa się jako przywłaszczenie sobie cudzego utworu, jak również wydanie go pod swoim nazwiskiem, a więc zapożyczenie częściowe lub całościowe z cudzych dzieł, przedstawione jako własna twórczość[10].

Krajem słynącym z różnego rodzaju podróbek są Chiny. To właśnie tam można natrafić na wiele przykładów plagiatu, dotyczących zarówno utworów jak i urządzeń. Również wiele klasycznych utworów popkultury, znanych na całym świecie w dużym stopniu jest plagiatem, za przykłady można podać serię X-Men (oryginał: Doom Patrol[11]), Terminator (oryginał: dwa odcinki z serialu The Outer Limits[12]), Kod Leonarda da Vinci (oryginał: Święty Graal, Święta Krew[13]), Król Lew (oryginał: Biały Lew Kimba[14])

Na całym świecie naruszanie własności intelektualnej jest wielkim problemem, jednak w dużym stopniu wynika to z niedoprecyzowania pewnych zagadnień z tym związanych. Istotne jest więc dokładniejsze określenie pewnych pojęć, np. piractwa, własności intelektualnej.

[1] J. Błeszyński, Prawo autorskie, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1988, s. 23.


[2] J. Barta, R. Markiewicz, Prawo autorskie, Wolters Kluwer, Warszawa 2016, s. 35.


[3] T. Cygan, Ochrona własności intelektualnej w pigułce, Regionalna Izba Gospodarcza w Katowicach, Katowice 2010, s. 5.


[4] Ibidem, s. 6.


[5] R. Golat, Prawo autorskie: poradnik dla twórców, ABC, Warszawa 2004, s. 46.


[6] Obwieszczeniu Marszałka Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 5 kwietnia 2017 roku w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, Dz.U. 1994 Nr 24 poz. 83, Akt. 1, ust 1.


[7] T. Cygan, Ochrona własności intelektualnej w pigułce, Regionalna Izba Gospodarcza w Katowicach, Katowice 2010, s. 6.


[8] Własność intelektualna, http://ec.europa.eu/youreurope/business/competing-through-innovation/protecting-intellectual-property/poland/index_pl.htm, dostęp: 15.02.2018.


[9] Ibidem.


[10] M. Szaciński, Naruszenie autorskich dóbr osobistych w postaci plagiatu, niedozwolonych zapożyczeń oraz zniekształceń utworu [w:] Palestra, nr 25/1981, s. 27.


[11] Doom Patrol, https://en.wikipedia.org/wiki/Doom_Patrol, dostęp: 15.02.2019.


[12] The Outer Limits, http://www.filmweb.pl/serial/Po+tamtej+stronie-1995-130208, dostęp: 15.02.2019.


[13] Święty Graal, święta krew, http://lubimyczytac.pl/ksiazka/223365/swiety-graal-swieta-krew, dostęp: 15.02.2019.


[14] Biały Lew Kimba, https://pl.wikipedia.org/wiki/Kimba_Bia%C5%82y_Lew, dostęp: 15.02.2019.

51 wyświetlenia

Serwis Skribado.pl gwarantuje każdemu Klientowi pełną oraz całkowitą anonimowość i dyskrecję, jednak materiały edukacyjne mojego autorstwa mogą być wykorzystane wyłącznie w sposób nie naruszający przepisów Prawa Autorskiego oraz Art.272 KK. Moja praca ma na celu przyspieszenie procesu nauki i jest całkowicie zgodna z polskim prawem. Serwis nie ponosi odpowiedzialności za dalsze użytkowanie i sposób ich wykorzystania.

 Copyright © 2020 Skribado.pl - pisanie wzorów prac zaliczeniowych, licencjackich i magisterskich, copywriting

This site was designed with the
.com
website builder. Create your website today.
Start Now